Ujemne skutki przezimowania

Ujemne skutki przezimowania – szkody w uprawach ozimych

W wyniku ujemnych skutków przezimowania może dojść do poważnych szkód w uprawach rolnych.
Uszkodzenia powstają w okresie od 1 grudnia do 30 kwietnia i mogą obejmować:

• całkowite zniszczenie roślin,
• częściowe uszkodzenia,
• utratę plonu głównego lub jego części.

Kluczowe jest to, że szkody nie wynikają z jednego zdarzenia, tylko z przebiegu całej zimy.

Jak powstają szkody po zimie

Decydujące znaczenie ma przebieg całej zimy, a nie pojedyncze zdarzenie.

Na stan upraw wpływają przede wszystkim:

• spadki temperatur,
• brak okrywy śnieżnej,
• nadmiar wody,
• długotrwałe zaleganie śniegu lub lodu.

Typy szkód z ujemnych skutków przezimowania:

• wymarznięcia – przy silnych mrozach, lub przy dużych wahaniach temperatur,
• wymoknięcia – przy nadmiarze wody z topniejącego śniegu,
• wyprzenia – przy długotrwałym braku dostępu powietrza pod pokrywą śnieżną,
• wysmalenia – przy działaniu mrozu i wiatru i jednoczesnym braku okrywy śnieżnej,
• wysadzania – przy zamarzaniu i odmarzaniu gleby, gdy szyjka korzeniowa zostaje wyniesiona ponad powierzchnię.

Jak wyglądają szkody po przezimowaniu

Szkody po przezimowaniu widoczne są przede wszystkim w stanie roślin i całej plantacji.

W praktyce są to:

• ubytki roślin w łanie,
• przerzedzenie plantacji,
• rośliny bez oznak wzrostu po ruszeniu wegetacji,
• żółknięcie lub brunatnienie liści,
• obumarłe stożki wzrostu,
• nierównomierny rozwój plantacji.

W zależności od przyczyny szkody mogą oznaczać całkowite wypadnięcie roślin lub ich osłabienie i zahamowanie rozwoju. Najczęstsza decyzja dotyczy tego, czy plantację zostawić, czy ją likwidować i przesiać, i nie zawsze jest ona możliwa od razu po zimie. Najczęstszy błąd to podjęcie decyzji zbyt wcześnie, na podstawie samego wyglądu pola. W wielu przypadkach dopiero po ruszeniu wegetacji widać rzeczywisty zakres szkód i potencjał plonowania.

Jakie straty powoduje przezimowanie

Ujemne skutki przezimowania mogą oznaczać:

• obniżenie obsady roślin,
• spadek plonu,
• pogorszenie opłacalności produkcji,
• konieczność przesiewu plantacji,
• dodatkowe koszty uprawy i zakupu materiału siewnego.

Większość nakładów na plantację ozimin ponoszona jest już jesienią. Jeżeli uprawa nie przetrwa zimy, rolnik traci nie tylko poniesione koszty, ale musi również zlikwidować plantację i założyć uprawę alternatywną. W takiej sytuacji ubezpieczenie pomaga ograniczyć straty finansowe związane z niekorzystnym przebiegiem zimy.

Co można ubezpieczyć

Uprawy, które można ubezpieczyć od ujemnych skutków przezimowania to:

• zboża ozime,
• rośliny oleiste ozime.

Przedmiotem ubezpieczenia jest plon główny rośliny: ziarno lub nasiona. Ubezpieczenie można zawrzeć wyłącznie jesienią i objęte jest dopłatą do składki sięgającą 65%.

Szkoda po zimie – od zgłoszenia do odszkodowania

W przypadku ujemnych skutków przezimowania kluczowe znaczenie ma ocena stanu plantacji po ruszeniu wegetacji.

W praktyce:

• szkoda oceniana jest na podstawie tego, czy rośliny przetrwały zimę i w jakim są stanie,
• uwzględnia się stopień uszkodzenia oraz ubytki roślin w łanie,
• ocena wykonywana jest po wznowieniu wegetacji, gdy możliwa jest realna ocena potencjału dalszej uprawy.

Kluczowa jest tu decyzja, czy plantacja nadaje się do dalszego prowadzenia, czy wymaga likwidacji i przesiewu.

W ubezpieczeniu od ujemnych skutków przezimowania stosowany jest mechanizm ryczałtowy, wysokość odszkodowania jest określona jako część sumy ubezpieczenia, a nie jako dokładny procent strat w plonie. Wysokość ryczałtu ustalana jest w umowie ubezpieczenia. W praktyce warto dobrać ją tak, aby w przypadku szkody pokrywała koszty założenia uprawy alternatywnej.